Volkstuinvereniging Grouw

Tuinieren voor uw plezier

Kiemduur en kiemkracht zaden

De meeste groentezaden zijn meerdere jaren houdbaar, maar hoe lang precies, is vooral afhankelijk van de omstandigheden waaronder ze bewaard worden en van de groentesoort. De ideale omstandigheden om zaden te bewaren zijn koel, droog en donker. Het bewaren in een luchtdicht afgesloten container in de diepvries betekent dat de zaden heel lang hun kiemkracht kunnen bewaren.

Je kunt de (overgehouden) zaden bewaren in de originele (meestal papieren) zakjes, in een onverwarmd vertrek op een plek buiten direct zonlicht. 

Als je zaden van een zadenleverancier betrekt, zie je op zakje of doosje vaak een uiterste kiemdatum staan en in de meeste gevallen wordt een datum vermeld die geen vijf jaar verder reikt dan het moment dat het zaad is verpakt. Soms wordt er helemaal geen houdbaarheidsdatum vermeld. In die gevallen wordt er van uitgegaan dat dat niet zinvol is omdat de gebruiker in feite de houdbaarheid beïnvloed door de manier waarop zaden worden bewaard.

Zaad dat in de diepvries wordt bewaard moet een temperatuur van minstens – 18˚C bereiken en het moet binnen 24 uur na ontdooien worden gezaaid om kiemkracht te behouden. Het zaad dat je bij zaadleveranciers koopt kan dus nooit in de diepvries hebben gelegen. De houdbaarheid wordt uitgedrukt in een kiemkrachtpercentage. Als je op een zakje de aanduiding tegenkomt van ‘THT 2018’ of  ‘exp. jan. 2018’, dan betekent dat dat 80-100% van deze zaden onder normale omstandigheden moet kiemen tot en met het jaar 2018 (THT) of tot januari 2018 (exp.). Het vermelden van een datum betekent geenszins dat er daarna geen kiemkracht meer bestaat. Deze zal wel teruglopen tot mogelijk 75-60% één of enkele jaren later. 

Wie met teruglopende kiemkracht rekening houdt, zaait dus meer dan nodig is. Als er geen houdbaarheidsdatum vermeld is doe je er goed aan om dan de aankoopdatum op het zakje te schrijven zodat je jezelf een richtsnoer over houdbaarheid hebt.

Tja, en dan de kiemduur: die is variabel, afhankelijk van de kiemkracht, maar ook van omstandigheden die je zelf in de hand hebt zoals temperatuur en zaaidiepte (er zijn zaden die niet ondergewerkt moeten worden zoals andijvie en sla). Je dient dus te weten welke zaden licht nodig hebben om te kiemen en welke niet. Zaadzakjes geven er niet altijd uitsluitsel over.

Hierna zijn de gegevens over kiemduur, kiemtemperatuur en kiemkracht in schema gezet. Het zijn gemiddelde waarden en kunnen afwijken afhankelijk van je eigen bewaar- en zaaimanier.

Kiemkrachtgegevens kan je vergelijken met de zaden die je nog in huis hebt alvorens je besluit om tot bestelling van nieuwe zaden over te gaan.

groenteKiemduur in dagenKiemtemperatuur in ˚CKiemkracht in jaren
Andijvie715-205
Aubergine1422-254
Augurk1020-225
Bleekselderie2018-206
Bloemkool715-204
Boerenkool715-204
Broccoli715-204
Chinese kool716-205
Courgette620+6
Doperwt8-125+2-3
Groenlof7-1015+3
Haverwortel215+?1
IJsbergsla8154
Kapucijner8-1252-3
Kardoen10-15155-6
Kervel14-2112-183-4
Knolselderie20206
Knolvenkel720-222-3
Komkommer1020-225
Koolraap7-107-205
Koolrabi8-1016-205
Kropsla88-124
Krulsla88-124
Meloen820-225-6
N.-Z. spinazie14-2014-184
Paksoi7155
Paprika10-1423-253-4
Pastinaak2815-201-2
Patisson6206
Peterselie22-3015-202-3
Peul6-125+2-3
Pluksla88-124
Pompoen6205
Postelein3-718-223-4
Prei15-2018-202
Raap516-225
Raapstelen3-710-15?5
Radijs4-86-204-5
Rammenas106-204-5
Rode biet816-225
Rode kool7-1015-204-5
Romeinse sla8154
Roodlof7-115+3
rucola5-1015-25?
Savooiekool7-1015-204-5
Schorseneer10-15151
Snijbiet5-1018-205-6
Snijselderie20206
Snijsla88-124
Spinazie4-515-204-5
spitskool7-1015-204-5
Spruitkool715-204
Stamboon7-1415+3
Stengelui10-2518-20?1-2
Stokboon7-1415+3
Sugarsnap8-125+2-3
Suikermais5-1012+1-2
Tomaat5-6204
Tuinboon8-1456
Tuinkers2-515-204-5
Tuinmelde5-1015-206
Ui10-259-1541-2
Veldsla12-1610-154-5
Winterpostelein3-715-205
Witlof4-1215-223
Wittekool7-1015-204-5
Wortel286-204
Wortelpeterselie2115-203-4
Zilverui10-259-151-2
Zuring15-2012-202

Kiemproef

Neem een diep bord en leg daar een laag watten of keuken Papier op. Maak dat nat en druk het overtollige vocht eruit. Verdeel de ruimte in verschillende punten (als je meerdere zaden in n keer wil testen) en leg in elke punt 10 zaden van de soort die je wilt testen.

Zet het bord op een vel papier waar je ook de vakverdeling op gezet hebt. Noteer daar op wat je gezaaid hebt voor de kiemproef. Trek over het bord een velletje plastic folie of een plastic zak en zet het op een warme plek.

Al naar gelang het aantal zaden er binnen pak weg 1 maand opkomt, kun je meten hoe kiemkrachtig het zaad is.

Komen er bijvoorbeeld maar 2 zaden op, dan betekent dat, dat je jezelf de moeite kunt besparen. Zijn het er 5, dan betekent het dat je minimaal het dubbele aantal zaden moet zaaien van het aantal planten dat je in gedachten hebt. Het kan natuurlijk zijn dat je op deze manier koudekiemers wilt gaan testen. Het spreekt vanzelf dat je daar dan eerst de kunstmatige koudebehandeling op moet toepassen, anders gebeurt er ondanks dat je wellicht goede zaden hebt, helemaal niets.